Op Instagram zie ik vaak kinderen voorbijkomen. Kinderen van familie, van collega's.
Sharenting heet het: ouders die foto's, filmpjes en verhalen over hun kinderen online zetten. De eerste schooldag. Het zwemdiploma. Een taart met vijf kaarsjes. Gedeeld uit trots, of zodat familie ver weg kan meekijken.
Ik snap dat. En ook weer niet.
Braziliaanse kinderen
Human Rights Watch bekeek in 2024 minder dan 0,0001 procent van LAION-5B, een verzameling van bijna zes miljard afbeeldingen met bijschriften, en vond daarin 170 foto's van Braziliaanse kinderen. Die verzameling is onder meer gebruikt om Stable Diffusion te trainen. Bij één foto van een peuter met haar pasgeboren zusje stonden de namen van beide meisjes en het ziekenhuis waar de baby werd geboren. Veel van die foto's waren ooit alleen door een handjevol mensen gezien en niet via een zoekmachine te vinden.
Niemand had die ouders gevraagd of hun kinderen trainingsmateriaal mochten worden. De kinderen zelf al helemaal niet.
Wie beslist
In Nederland is voor het online zetten van foto's van kinderen onder de 16 toestemming van hun ouders nodig, als het verder gaat dan puur privégebruik. In 2020 moest een oma in Gelderland van de rechter foto's van haar kleinkinderen van Facebook en Pinterest halen, omdat de moeder nooit toestemming had gegeven.
De wet legt de zeggenschap bij de ouders. Het kind zelf heeft geen stem, terwijl het er later mee moet leven.
Wat een tekening meeneemt
Dit ben ik. Ik heb zelf gekozen wat ik laat zien, en wat niet.
Die keuze hebben de kinderen op Instagram niet.
Een foto maak je in een fractie van een seconde. Voor een tekening moet je kijken.
Ook deze tekening kan ergens in een dataset verdwijnen. Maar wat erin staat is mijn blik. Geen gezicht in hoge resolutie, geen straat op de achtergrond.
Het hoeft geen kunstwerk te zijn. Een schets van de eerste schooldag. Een krabbel van die taart met vijf kaarsjes. Je deelt het moment, niet het kind.
Dit is geen oproep om nooit meer een foto te posten. Het is de vraag of alles openbaar moet.
Wat deel jij wel online, en wat houd je bewust voor jezelf? Ik ben benieuwd hoe jullie die grens trekken.
Claudia