Ik zei volmondig ja.

Hij keek me aan met grote ogen. Hij had er totaal niet bij stilgestaan dat dit een mogelijk antwoord was.

Geen legertje robots

Ik ben niet bang dat er over een paar jaar robots de mensheid onderwerpen. Daar zit mijn zorg niet.

Mijn zorg is gewoner en daardoor eigenlijk dichterbij. AI wordt bijvoorbeeld gebruikt in oorlogsvoering, en dat is zeer recentelijk nog bijna misgegaan.

Abonneer nu

Wat er gebeurde

Volgens CNN, zoals het AD en andere media beschreven, kreeg het Amerikaanse leger dit voorjaar tijdens de oorlog met Iran een inlichtingenrapport over een Chinees schip. Een analist van het commando voor speciale operaties had AI gebruikt. Het rapport zei dat het schip onderdelen voor een kernwapenprogramma vervoerde.

Dat klopte niet. Maar gewapende militairen stonden al klaar om aan boord te gaan en er waren militaire vliegtuigen in de lucht. Pas vlak voor de operatie keken functionarissen het rapport grondig na en zagen ze de fout.

Een van de bronnen noemt het rapport “volledig onjuist” en zegt dat het bijna tot een oorlog leidde. Dat is de beschrijving van één anonieme bron, dus ik hou het voorzichtig. CNN kon ook niet achterhalen wat het schip wel vervoerde, of welke AI is gebruikt.

Waar mijn zorg echt zit

Een AI die iets verkeerd ziet, is niet het grootste probleem. Mensen zien ook dingen verkeerd. Het probleem is hoe snel een fout gezag krijgt.

Een AI-conclusie werd opgemaakt tot een standaardrapport en ging rond. Het kwam terecht bij mensen die al aan een operatie werkten. Elke actie tegen een Chinees schip kan al escaleren tot een gewapend conflict, dus een fout in zo’n rapport werkt als een vergrootglas.

Bij tekenen zie je een fout vaak pas als je een stap terug doet. Hier was die stap bijna niet meer mogelijk.

Wat ik zelf doe

Ik werk dagelijks met AI. Dus ik hoor er zelf bij. Daarom tekende ik dit zelfportret deels als robot.

Ik probeer altijd kritisch te zijn op de uitkomsten waarmee AI komt. Voor nu is het nog altijd een woordvoorspelmachine, schreef Sander Schimmelpenninck in de Volkskrant.

Hoe lang dat nog zo blijft, weet ik niet. Zelfs onderzoekers van OpenAI schreven vorig jaar dat modellen deels dingen verzinnen omdat gokken in hun training meer oplevert dan “ik weet het niet”. Foutjes worden minder, maar dat betekent niet dat je er blind op kan varen.

Wat me hoop geeft

De fout werd gevonden. Mensen lazen het rapport nog eens goed, en dat was net op tijd. Ik wil dat dat geen geluk is, maar de regel: dat er altijd iemand de tijd en de ruimte heeft om te zeggen “wacht even”.

Wat zou jou overtuigen dat je een AI-antwoord niet meer hoeft na te lopen? Of heb je hier nog nooit bij stilgestaan?

Claudia

Wat is doomscrollen?

Blijven lezen in negatief nieuws, ook als het je slechter laat voelen. Onderzoekers beschrijven het als een bijna dwangmatige gewoonte, versterkt door oneindig scrollen en algoritmes die je blijven voeden. Of je het een verslaving mag noemen, is niet uitgemaakt. Ik hou het daarom bij gedrag.

Subscribe now

Wat het met je doet

Een recente meta-analyse koppelt doomscrollen aan meer angst, somberheid en stress, en aan minder welzijn. Wat oorzaak is en wat gevolg, kan dat onderzoek niet vaststellen. Waarschijnlijk werkt het twee kanten op: wie onrustig is, zoekt vaker nieuws, en het nieuws maakt onrustiger.

Waarom blijven we hangen?

Voor een deel is dat ontwerp. Berichten met morele emotie verspreiden zich beter. In een groot onderzoek naar sociale media nam het delen toe met zo'n 20 procent per moreel-emotioneel woord. Een latere replicatie vond een kleiner effect, ruim 10 procent. Platforms verdienen aan aandacht, en wat aandacht trekt, krijgt ruimte. Voor een deel zit het ook in ons. Angst om iets te missen hangt sterk samen met doomscrollen.

De andere kant: wegkijken

Steeds meer mensen haken af. Volgens het Reuters Institute zegt 42 procent nieuws soms of vaak te vermijden, tegen 29 procent in 2017. Begrijpelijk. Maar bij klimaat en extreemrechts wil ik wel weten wat er speelt. Geïnformeerd zijn en leeglopen zijn niet hetzelfde.

Wat kan helpen

Het onderzoek naar wat helpt staat nog in de kinderschoenen. Dit zijn gangbare adviezen. Kies een of twee vaste momenten voor nieuws. Lees niet in bed. Bepaal bewust welke bronnen je volgt. En bedenk wat je ervoor in de plaats doet: een boek lezen of tekenen.

Meer over hoe je telefoon je maakproces beïnvloedt lees je in Waarom je telefoon je creativiteit vermoordt en wat je eraan kunt doen.

Hoe houd jij de grens tussen op de hoogte blijven en leeglopen? Heb je een vaste regel?

Claudia

Subscribe now

Wat gebeurt er met wat je invoert?

Twee dingen: het bedrijf bewaart je gesprek een tijd, en het kan het gebruiken om modellen te trainen.

Bij privéaccounts staat trainen standaard aan. Dat geldt voor gratis, Plus- en Pro-accounts van ChatGPT en voor Free, Pro en Max van Claude. Zakelijke varianten (ChatGPT Business en Enterprise, Claude for Work, de API) trainen standaard niet. Let op: een betaald Pro-abonnement is dus geen zakelijk account.

Bij sommige aanbieders kunnen medewerkers gesprekken inzien, bijvoorbeeld na een melding of feedback. Reken er dus niet op dat niemand meeleest. Dit is de stand van september 2026. Voorwaarden veranderen, dus check je eigen instellingen.

Eerst: wat mag van je werkgever?

Gebruik je AI voor werk, zoek dan eerst het beleid op. De Autoriteit Persoonsgegevens kreeg meldingen van datalekken doordat medewerkers klant- of patiëntgegevens in een chatbot zetten. Geen kwade opzet, wel een lek. Bestaat er geen beleid, vraag ernaar.

Vier vragen voor je op verzenden drukt

Staan er namen of contactgegevens in? Haal ze weg. Ook functie, afdeling en situatie kunnen iemand herkenbaar maken. “Persoon A” is een begin, geen garantie.

Is dit nog niet openbaar? Interne plannen, juridische stukken en cijfers heeft de AI meestal niet nodig om je te helpen met de tekst.

Is dit account privé of zakelijk? Bij privé geldt: hoe minder je deelt, hoe beter.

Staat trainen uit? Bij ChatGPT: Settings, Data controls, “Improve the model for everyone”. Bij Claude: Settings, Privacy, “Help improve Claude”. Uitzetten geldt alleen voor nieuwe gesprekken. Een duimpje omhoog of omlaag kan een gesprek alsnog beschikbaar maken voor training. Voor iets gevoeligs is er de tijdelijke chat van ChatGPT, die niet voor training wordt gebruikt.

Controleer wat eruit komt

AI verzint soms dingen. Check feiten en cijfers voor je iets deelt.

Heb jij een vaste regel voor wat je nooit in een AI-tool zet? Ik ben benieuwd wat er op jouw lijstje staat.

Claudia

Een complotwoord, netjes vastgeschroefd tussen de ramen. Alsof het er gewoon bij hoort.

Achter de gevel

Op 22 september publiceerden de AIVD en de NCTV een analyse over rechts-extremisme. De titel: Achter de façade.

Subscribe now

Het punt van de diensten: rechts-extremisten verpakken hun ideeën in een zachtere versie, zodat meer mensen ze accepteren. ‘Omvolking’ is een van hun voorbeelden. Politici hebben het woord in de Tweede Kamer gebruikt voor de verandering van Europa door migratie. De theorie erachter gaat over een ‘linkse’ of ‘Joodse’ elite die de oorspronkelijke bevolking in het geheim zou vervangen. Voor extremisten maakt dat verschil niet uit. Elke keer dat het woord gewoner wordt, is voor hen winst (NOS).

De meeste Nederlanders wijzen dit gedachtegoed af, schrijven de diensten. Maar het gevaar zit in de gewenning.

Aanstootgevend, elke keer weer

Mijn vriend zei: “Maak je niet zo druk. Je kan er toch niks aan doen.”

Maar ik vind dat spandoek aanstootgevend. Elke keer weer. En dat wil ik zo houden. Ik wil er niet achteloos voorbijlopen.

Daarom heb ik het gemeld bij de gemeente. Ja, ik weet dat ze er waarschijnlijk niks mee kunnen, vanwege de vrijheid van meningsuiting. Maar toch.

Eric van Kaathoven vatte in één zin samen waarom dat ertoe doet. In zijn afscheidsspeech in de Gelderse Staten zei hij op 23 september: “Niet normaal maken wat niet normaal is.” Hij stapte op omdat zijn partij, de SP, een lokale afdeling liet samenbesturen met oud-PVV’ers. Voor hem was dat een rode lijn.

In die speech leende hij een beeld van de Duitse schrijver Erich Kästner, wiens boeken de nazi’s in 1933 verbrandden. Kästner waarschuwde in 1958 dat je een sneeuwbal moet tegenhouden zolang hij nog rolt. Een lawine houdt niemand meer tegen.

Niet normaal maken wat niet normaal is.

Eric van Kaathoven

Buiten de testomgeving

Dezelfde week las ik over een ander soort gewenning. AI-agents van OpenAI raakten de afgelopen maanden buiten hun testomgeving en kwamen terecht op overheidssites in Australië en de VS (NOS). OpenAI noemt de gevallen tot nu toe licht. Onafhankelijke onderzoekers zien een breder patroon.

Maar wat als agents er wel in slagen om overheidssites te hacken? Bij een bedrijf is dat al gebeurd. In juli braken AI-agents van OpenAI in bij het AI-platform Hugging Face (NOS).

Wat een geslaagde hack bij een overheid betekent, weten we in Nederland al, ook zonder AI. Bij de gemeente Hof van Twente kraakten criminelen in 2020 het wachtwoord “Welkom2020”, met tienduizenden inlogpogingen per dag. Het herstel kostte ruim vier miljoen euro en bijna twee jaar (AG Connect). Het Openbaar Ministerie ging in 2025 na een hack weken offline en werkte maandenlang met noodprocessen. Eind dat jaar lag er nog een achterstand van zo’n 9000 zaken (Security.NL).

Volgens AI-kenner Laurens Vreekamp zit het risico van AI niet in een eigen wil, maar in schaal en snelheid. Waar een mens na een tijdje stopt met gokken, probeert een machine razendsnel alle opties.

Ik vind dit verontrustend. Het voelt alsof we wachten tot het een keer gigantisch misgaat.

Volgens Vreekamp is toezicht van buitenaf hoognodig, zoals we dat ook kennen voor speelgoed, medicijnen en voedsel.

Nostalgie met kleine lettertjes

Op dezelfde dag als het AIVD-rapport kwam Hyves terug, nu van Mediahuis, het bedrijf achter De Telegraaf. Krabbels, de dansende banaan en een belofte: geen algoritme dat je vasthoudt, alleen berichten van mensen die je kent, op volgorde van plaatsing. Data op Europese servers, niet gedeeld met derden.

Ik maakte een account aan.

Follow the Money keek onder de motorkap. De gegevens staan bij het Franse Scaleway, maar het inloggen en de mails lopen via Amerikaanse diensten. De privacyverklaring laat ruimte om je gegevens te combineren met andere Mediahuis-diensten en informatie door te sturen naar adverteerders. Mediahuis zegt dat dit nu niet gebeurt en dat het eerst om toestemming vraagt. Er hangt al vaste reclame van lanceringspartners, en vanaf 2027 komen er meer advertentievormen.

Er is geen lek of hack bekend. De vraag is wat er met je gegevens gebeurt als het verdienmodel op gang komt.

Ik heb mijn account toch weer verwijderd. Ik vertrouw ze mijn gegevens niet toe.

En jij?

Morgen loop ik met de hond weer langs die gevel. Ik wil er niet aan wennen.

Waar wilde jij de laatste tijd niet achteloos aan voorbijlopen? En wat deed je toen?

Claudia

Wat ik wel miste, was het schrijven. En het contact met mensen die lezen, reageren en terugschrijven. Dus begin ik opnieuw, maar dan met wat me echt beweegt.

Subscribe now

Ik teken met soft- en oliepastels. Het mooie aan pastel is dat je nooit in één keer klaar bent. Je zet iets neer, veegt het uit, begint opnieuw, laag over laag, tot er iets ontstaat dat je vooraf niet had kunnen bedenken. Zo probeer ik ook naar de wereld te kijken.

Tussen scherm en papier

Mijn dagen bestaan grotendeels uit schermen: digitale tools, AI, alles snel en altijd bewerkbaar. Pastels zijn daar het tegenovergestelde van. Stof op je vingers, geen ongedaan-maken-knop, een lijn die blijft staan. Ik merk dat ik die twee werelden allebei nodig heb, en ik ben benieuwd waar ze elkaar raken. Wat doet digitaal met hoe we offline maken? Wat verlies je als alles met een klik kan, en wat win je? Soms begint een tekening bij een foto op mijn telefoon, soms eindigt hij als bestand op een scherm. Ook dat proces wil ik hier delen.

En de wereld daarbuiten houdt me ook bezig. Ik maak me zorgen over het klimaat. Over de ruimte die extreemrechts krijgt, en hoe normaal dat lijkt te worden. Ik heb daar geen pasklare antwoorden op, maar ik wil er ook niet omheen tekenen.

Wat je kunt verwachten

Schetsen en werk in uitvoering, met het verhaal erachter. Wat ik uitprobeer, wat mislukt, wat per ongeluk mooi uitpakt. Gedachten over maken met je handen in een digitale tijd. En daartussen wat er in de wereld gebeurt, en wat makers daartegenover kunnen zetten. Geen vast schema: ik schrijf als ik iets te delen heb.

Dit is geen eenrichtingsverkeer

Ik begin dit juist om in gesprek te komen. Dus reageer, schrijf terug, vertel wat je zelf maakt. Ook als je er anders over denkt, zolang we respectvol blijven.

Om te beginnen: maak jij liever iets met je handen of op een scherm? En wat zou je willen maken als je er tijd voor had?

Claudia

Overdag werk ik bij Royal Talens, fabrikant van kunstenaarsmaterialen. Deze nieuwsbrief is volledig van mij, en de meningen erin zijn alleen de mijne.

Subscribe now

Veel proberen

Ik probeer verschillende technieken, materialen en onderwerpen uit. Niet om alles te kunnen, maar om te merken waar ik steeds naar teruggrijp.

Kijken naar anderen

Ik kijk naar kunstenaars die ik bewonder en probeer te benoemen wat me in hun werk aantrekt. Nadoen doe ik niet. Ik wil weten waarom iets me raakt, niet hoe ik het kan namaken.

Terugkijken

Af en toe leg ik mijn werk naast elkaar en stel ik mezelf drie vragen. Wat komt steeds terug? Waar voel ik me het prettigst bij? En op welk werk reageren anderen?

Ik vraag mensen ook om te beschrijven wat ze kenmerkend vinden aan mijn werk. Zij zien vaak iets wat ik zelf mis.

Zoals mijn foto's

Het doet me denken aan mijn zwart-witfotografie. Op straat fotografeer ik in monochroom [check: klopt "hard licht, duidelijk onderwerp" als beschrijving van je stijl?]. Ook daar valt kleur weg en blijft over waar het om gaat.

strt.iso op Instagram

Uitvegen is niet wissen

Met één veeg van je vinger is een lijn weg. Bijna. Er blijft een grijze schim achter. Op papier blijft zichtbaar waar je zocht. [Herken je dat? Zo niet: deze alinea schrappen.]

En de pastels dan?

Ik schrijf hier vaak over kleur bekennen. Met pastels doe ik dat letterlijk. Houtskool is het omgekeerde: kleur weglaten. [Jouw standpunt: vul je elkaar aan? Is houtskool een oefening voordat de kleur komt, of een eigen ding?]

Teken of fotografeer jij weleens zonder kleur? Wat zie je dan wat je anders mist?

Claudia

Interessante weetjes:

• Houtskool werd al in de prehistorie gebruikt voor grotschilderingen

• Het is een van de oudste door mensen gemaakte materialen

• Houtskool kan duizenden jaren bewaard blijven onder de juiste omstandigheden

• Het wordt ook gebruikt voor het dateren van archeologische vondsten (C14-methode)

Wat weten we eigenlijk?

Dat je telefoon je creativiteit vermoordt, is te sterk gezegd. Bewezen is het niet. Er zijn wel aanwijzingen. In een kleine studie presteerden mensen met een sterke telefoonafhankelijkheid slechter op een creatieve taak. En een onderzoeker ziet een verband tussen verveling en creativiteit, al is te veel verveling ook niet goed. Een telefoon haalt die verveling weg, in de trein of in de wachtrij. Kleine studies en verbanden zeggen nog niet dat het één het ander veroorzaakt.

Kijken of scrollen?

Kijken naar werk van anderen is niet het probleem. Het verschil zit tussen bewust kijken en passief scrollen, waarbij je niet meer weet wat je gezien hebt.

Klein beginnen

Vijf minuten per dag. Een snelle schets van je koffiemok, de plant in de vensterbank of de kabels onder je bureau. Het hoeft niet mooi te zijn, het moet er alleen zijn. Of schets een medepassagier in de trein. Staar niet te overduidelijk.

Naar zulke korte sessies is weinig onderzoek gedaan. In een kleine pilotstudie daalde bij de meeste deelnemers het stresshormoon na 45 minuten beeldend werken, ook bij mensen met weinig ervaring. Verwacht dus geen wondermiddel, maar je hebt geen talent nodig.

Je eerste tekeningen zien er misschien uit als kleuterwerk. Prima. De meeste mensen beginnen zo.

En als je niets doet?

Probeer ook eens vijf minuten niets. Geen telefoon, geen schetsboek. Kijk wat je hoofd doet. Dat is ook een experiment.

Wat houdt jou tegen om van scrollen naar tekenen over te stappen, of wat werkt juist wel? Ik ben benieuwd naar je trucs.

Claudia

Iedereen heeft er een mening over. Gewoon doorwerken. Wachten op inspiratie. Alsof je een plant bent die vanzelf weer gaat bloeien als je er maar lang genoeg naar kijkt.

Alles geprobeerd

Ik heb de bekende middeltjes geprobeerd. Mediteren: ik viel in slaap. Lange wandelingen: ik kreeg blaren. Een digitale detox: die eindigde in ontwenningsverschijnselen van Instagram.

Ze werken allemaal. En geen van allen.

Een brandmelder

Vastzitten is voor mij geen ziekte die genezen moet worden. Het is een signaal. Iets vraagt om aandacht: vernieuwing, rust, of gewoon een goede nacht slaap. Een brandmelder die afgaat. Er is rook, maar nog geen vuur.

Daarom probeer ik een blokkade niet meer te doorbreken, maar te begrijpen. Wanneer voelde ik me voor het laatst echt vrij in mijn werk? Wat is er sindsdien veranderd?

Vaak zit ik vast in verwachtingen. Van mezelf, van mijn omgeving, of van algoritmes die bepalen wat goed is.

Tekenen op de muur

Dus stop ik met vechten. De muur waar ik tegenaan loop, gebruik ik als ondergrond. Ik schrijf erop, teken erop, plak er post-its op met de stomste ideeën die ik kan bedenken.

Beperkingen kunnen daarbij helpen. Een overzichtsstudie van onderzoek naar creativiteit laat zien dat een gezonde dosis beperkingen creativiteit stimuleert. Pas als het er te veel worden, werkt het verstikkend.

Frustrerend blijft het. Vastzitten is vastzitten. Maar het is geen eindpunt. Het is een tussenstop.

Wat doe jij als je vastzit? En wat bleek die blokkade je achteraf te vertellen?

Claudia

Veel proberen

Ik probeer verschillende technieken, materialen en onderwerpen uit. Niet om alles te kunnen, maar om te merken waar ik steeds naar teruggrijp.

Kijken naar anderen

Ik kijk naar kunstenaars die ik bewonder en probeer te benoemen wat me in hun werk aantrekt. Nadoen doe ik niet. Ik wil weten waarom iets me raakt, niet hoe ik het kan namaken.

Terugkijken

Af en toe leg ik mijn werk naast elkaar en stel ik mezelf drie vragen. Wat komt steeds terug? Waar voel ik me het prettigst bij? En op welk werk reageren anderen?

Ik vraag mensen ook om te beschrijven wat ze kenmerkend vinden aan mijn werk. Zij zien vaak iets wat ik zelf mis.

Fouten laten staan

Wat eerst mislukt lijkt, kan juist van jou worden. Een fout die je vaker maakt, is misschien geen fout meer.

Series en een schetsboek

Ik werk graag in series rond onderwerpen die me bezighouden. Pas na een paar tekeningen over hetzelfde ga ik dieper. In mijn schetsboek noteer ik ideeën en dingen die me opvallen. Terugbladeren laat patronen zien die ik tijdens het tekenen niet zie.

Geduld

Dit gaat niet snel. Stijl ontwikkelen kan jaren duren, en het houdt eigenlijk nooit op.

Wat ik nu ga doen

Ik wil een serie van vijf tot tien portretten maken in pastel, met dezelfde techniek en materialen. Ik wil groter werken, omdat dat grotere gebaren afdwingt. Ik wil een beperkt palet proberen, twee of drie kleuren per portret. En ik wil meer verhaal in mijn portretten brengen, met een voorwerp of een achtergrond die iets over de persoon vertelt.

Hoe zoek jij naar je eigen stijl? Of vind je dat zoeken eigenlijk onzin?

Claudia

Het kwam boven toen ik terugkeek naar mijn werk. Ik stel mezelf dan een paar vragen. Wat komt steeds terug? Waar voel ik me het prettigst bij? Deze keer was het antwoord duidelijker dan ik had verwacht.

Wat me trekt

Het begint bij de techniek. Een donkere huid heeft een rijkdom aan tinten en contrasten die me blijft boeien. Het is nooit één kleur. Het zijn lagen.

Oliepastel is daarvoor mijn favoriete medium. Ik kan er precies de subtiele overgangen mee maken die ik zoek. Laag over laag, tot het klopt.

In mijn post over houtskool schreef ik over kleur weglaten tot de essentie overblijft. Hier gaat het juist om kleur. Allebei gaan ze over goed kijken.

Van toeval naar keuze

Een specialisatie die je niet kiest, is ook een specialisatie. Maar zolang je hem niet ziet, bouw je er niet bewust op verder.

Nu ik het zie, kan ik gerichter werken. Niet alleen aan de techniek. Ik wil ook begrijpen waarom het ene portret beter lukt dan het andere. Wat zit er in de portretten die werken, en wat mist in de portretten die blijven liggen?

Wat ik nu ga doen

Ik wil een serie maken van vijf tot tien portretten, allemaal in oliepastel, met dezelfde techniek en materialen. Binnen een vast kader zie je de kleine verschillen beter.

Ik wil groter werken. Een groter vel dwingt tot grotere gebaren, en dat maakt een portret losser.

Ik wil een beperkt palet proberen, twee of drie kleuren per portret. Minder keuze betekent bewuster kiezen.

En ik wil meer verhaal in mijn portretten brengen. Een voorwerp of een achtergrond die iets vertelt over wie er afgebeeld is.

Daarnaast ga ik kijken naar kunstenaars die dit ook doen, en ik experimenteer met composities en belichting.

Ontdekte jij ook pas achteraf waar je werk steeds naartoe ging? Of wist je het al voordat je begon?

Claudia

1. Complementaire kleuren

Het meest opvallende kleurcontrast in je werk is tussen het roodoranje haar en de blauwe ogen/pak. Roodoranje en blauw zijn complementaire kleuren op de kleurencirkel, wat een sterk visueel effect creëert.

Subscribe now

2. Analoge kleuren

Je gebruikt verschillende tinten rood, oranje en geel in het haar en de huid, wat een harmonieus effect geeft. Deze kleuren liggen naast elkaar op de kleurencirkel.

Voorbeeld van een kleurencirkel of kleurenwiel

3. Warm-koud contrast

De warme tinten van het gezicht en haar contrasteren met de koele blauwe tinten van de ogen en het pak, wat diepte aan het portret geeft.

4. Achtergrond

De donkere, neutrale achtergrond laat de levendige kleuren in het gezicht en de kleding beter uitkomen.

• Facebook

• Instagram

• LinkedIn

• Threads

Hoewel je misschien niet bewust alle principes van de kleurencirkel hebt toegepast, laat je werk wel degelijk een intuïtief begrip van kleurharmonie en -contrast zien. De combinatie van complementaire en analoge kleuren, samen met het warm-koud contrast, geeft het portret een levendig en gebalanceerd uiterlijk.

Conclusie van Copilot 365

Dit stuk is een expressieve portretstudie waarbij ik heb geëxperimenteerd met gedurfde kleuren en texturen. Het gebruik van levendige oranjetinten voor het haar en een diepblauw pak tegen een donkere achtergrond zorgt voor een krachtige visuele impact. Het contrast tussen de heldere kleuren en de donkere achtergrond geeft het werk diepte en maakt het bijzonder dynamisch.

Kleurenleer en kleurencirkel

De kleurencirkel is dus een krachtig hulpmiddel in de kleurenleer. Hier zijn een paar technieken om hem effectief te gebruiken in je kunst:

1. Complementaire kleuren: Dit zijn kleuren die tegenover elkaar liggen op de kleurencirkel, zoals rood en groen. Ze creëren een krachtig contrast en kunnen je werk laten opvallen.

2. Analoge kleuren: Dit zijn kleuren die naast elkaar liggen op de kleurencirkel, zoals blauw, blauw-groen en groen. Ze zorgen voor een harmonieus en samenhangend kleurenschema.

3. Triadische kleuren: Dit zijn drie kleuren die gelijkmatig verdeeld zijn op de kleurencirkel, zoals rood, geel en blauw. Ze bieden een gebalanceerd en levendig palet.

4. Split-complementaire kleuren: Kies één kleur en de twee kleuren die naast de complementaire kleur liggen. Dit geeft een minder intens contrast dan complementaire kleuren, maar zorgt nog steeds voor visuele spanning.

Welke complementaire en analoge kleuren heb je in gedachten voor je volgende creatie?

Wat is hedendaagse kunst precies?

Hedendaagse kunst omvat alle kunstwerken die in onze eigen tijd zijn gemaakt. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, gaat het niet alleen om schilderijen of beeldhouwwerken. Hedendaagse kunstenaars gebruiken allerlei materialen en technieken: van digitale media en installaties tot performances en videokunst.

Een belangrijk kenmerk van hedendaagse kunst is dat het vaak een commentaar levert op actuele maatschappelijke thema's. Kunstenaars behandelen onderwerpen als klimaatverandering, sociale ongelijkheid, technologie en identiteit. Het gaat niet altijd om het creëren van 'mooie' kunst, maar om het overbrengen van een boodschap of het aanwakkeren van discussie.

Wil je mijn nieuwsbrief ontvangen? Klik op de knop hieronder:

Subscribe

Waar kun je hedendaagse kunst vinden?

Hedendaagse kunst is overal om ons heen te vinden:

• In moderne kunstmusea zoals het Stedelijk Museum in Amsterdam

• Bij galeries die zich specialiseren in actuele kunst

• Op kunstbeurzen en festivals

• In de openbare ruimte, denk aan street art en sculpturen

• Online platforms en digitale tentoonstellingen

Photo by Klaudia Piaskowska on Unsplash

Hoe begin je met het begrijpen van hedendaagse kunst?

Het belangrijkste is om open te staan voor nieuwe ervaringen. Begin met het bezoeken van musea en galeries, lees de beschrijvingen bij de kunstwerken en schaam je niet om vragen te stellen aan suppoosten of galeriehouders. Het is niet nodig om alles meteen te begrijpen - juist het proces van ontdekken en interpreteren maakt hedendaagse kunst zo interessant.

De rol van context

Bij hedendaagse kunst is de context waarin het werk is gemaakt vaak net zo belangrijk als het werk zelf. Kennis van de kunstenaar, de periode en de maatschappelijke omstandigheden kunnen helpen om het werk beter te begrijpen en waarderen.

Starten met een eigen kunstcollectie

Voor wie geïnteresseerd is in het verzamelen van kunst, biedt hedendaagse kunst interessante mogelijkheden. Begin klein, bijvoorbeeld met prints of werk van opkomende kunstenaars. Bezoek kunstbeurzen en praat met galeriehouders om meer te leren over de markt.

Ben je enthousiast geworden over hedendaagse kunst? Bezoek dit weekend een museum voor hedendaagse kunst bij jou in de buurt. Neem de tijd om drie kunstwerken uitgebreid te bekijken en probeer te ontdekken welke gedachten en gevoelens ze bij je oproepen.

Als je vage opdrachten geeft, krijg je vage antwoorden. Het resultaat is vaak een saaie lap tekst die je alsnog zelf moet herschrijven. Dat kan sneller en vooral veel beter.

ChatGPT

In drie stappen naar een scherpe opdracht

Om echt waarde uit AI te halen, moeten we stoppen met gokken en starten met sturen. Dit doe je door drie vaste onderdelen in je opdracht (je 'prompt') te verwerken:

1. WIE (Geef de AI een identiteit) Stel je voor dat je een nieuwe collega inwerkt. Je zegt niet alleen wat ze moeten doen, maar ook wie ze zijn. In plaats van "Schrijf een advertentie", zeg je: "Je bent een copywriter met tien jaar ervaring in het schrijven van korte advertenties voor online kledingwinkels."

2. HOE (Vertel de AI hoe hij moet denken) Zonder methode doet AI maar een gooi. Geef kaders mee. Heb je een budget van 500 euro? Moet het plan binnen twee weken af zijn? Zeg dat dan. Een slimme truc is om toe te voegen: "Als je meer informatie nodig hebt om deze taak goed uit te voeren, stel me dan eerst een paar vragen."

3. WAT (Bepaal de vorm van het resultaat) Niets is zo frustrerend als een geweldig antwoord dat verstopt zit in een tekst van drie pagina's. Vraag specifiek om een tabel, een lijstje met drie kernpunten of een samenvatting. Vertel ook wat je absoluut niet wilt zien, zoals Engelse vaktermen of wollig taalgebruik.

Heb je een taak die al een tijdje op je bureau ligt? Probeer het Wie-Hoe-Wat systeem vandaag nog uit. Je zult zien dat de AI ineens een stuk slimmer reageert wanneer je de regie in handen neemt.

Gemini

Wat is AI Performance precies?

Tot nu toe was het lastig om te zien of je content werd gebruikt door AI-zoekmachines. Met AI Performance krijg je een apart dashboard in Bing Webmaster Tools. Hier zie je hoe vaak jouw website als bron wordt genoemd in de antwoorden van Bing’s AI.

Het gaat hierbij om de 'bronvermeldingen'. Als iemand een vraag stelt aan de AI en de chatbot gebruikt jouw tekst om het antwoord te formuleren, dan telt dit mee. Je ziet precies hoe vaak je bent getoond en hoe vaak mensen daarna doorklikten naar je site.

Wat heb je hier in de praktijk aan?

Cijfers zijn leuk, maar je wilt er natuurlijk iets mee doen. Dit overzicht helpt je op drie manieren:

• Inzicht in verkeer: Je ziet welk deel van je bezoekers via een traditionele zoeklijst komt en welk deel via de AI-chat.

• Content verbeteren: Je ontdekt welke pagina’s de AI goed begrijpt en gebruikt. Werkt een bepaalde handleiding erg goed? Dan weet je dat je op die manier meer moet schrijven.

• Trends herkennen: Je ziet direct of aanpassingen aan je website invloed hebben op hoe vaak de AI je aanbeveelt.

Vergeet Google en Ahrefs niet

Hoewel Bing nu met eigen cijfers komt, gebeurt er bij Google natuurlijk ook van alles met hun AI Overviews. Het lastige is dat Google deze data nog niet zo uitgebreid deelt in hun eigen tools. Gelukkig zijn er slimme hulpmiddelen zoals Ahrefs die dit gat opvullen.

Met Ahrefs kun je namelijk zien voor welke zoekwoorden jouw website verschijnt in de AI-overzichten van Google. Dit geeft je een compleet beeld. Waar Bing je vertelt wat er binnen hun eigen muren gebeurt, helpt Ahrefs je om te begrijpen hoe dominant je bent in de AI-resultaten van de grootste zoekmachine ter wereld. Zo combineer je de officiële cijfers van Bing met de slimme analyses voor Google.

Geen glazen bol meer nodig

Voorheen was het een beetje gokken. We wisten dat AI de manier van zoeken veranderde, maar we wisten niet precies wat het effect was op onze eigen websites. Door deze update van Microsoft wordt dat een stuk helderder. Je hoeft niet meer te raden of je investering in goede teksten ook in de wereld van chatbots vruchten afwerpt.

Het mooie is dat deze data je helpt om betere keuzes te maken voor je strategie. Als je ziet dat bepaalde onderwerpen het heel goed doen in de AI-resultaten, kun je daar slimmer op inspelen. Zo blijf je zichtbaar, ook als de manier waarop mensen zoeken verandert.

Zelf aan de slag

Heb je al een account bij Bing Webmaster Tools? Log dan eens in en zoek naar de knop voor de AI Performance preview. Het is de moeite waard om even rond te kijken en te ontdekken welke kansen er voor jouw website liggen in deze nieuwe manier van zoeken.

Benieuwd hoe jouw website scoort in de wereld van AI? Log in bij je Bing Webmaster Tools en bekijk vandaag nog je eigen rapport!

Waarom een creatieve hobby beginnen?

Creatieve hobby's bieden meer dan alleen plezier. Ze helpen je ontspannen, verbeteren je probleemoplossend vermogen en stimuleren je verbeelding. Bovendien kun je met een creatieve hobby iets unieks creëren dat helemaal van jou is. Of je nu een meesterwerk op canvas schildert of eenvoudige schetsen maakt, het proces zelf is vaak net zo waardevol als het eindresultaat.

Tips om te starten

Als je geïnteresseerd bent in kunst, zoals tekenen, schilderen of andere traditionele vormen van creativiteit, zijn er een paar eenvoudige stappen die je kunt volgen:

1. Begin klein

Je hoeft niet meteen grote investeringen te doen. Koop een schetsboek, potloden of verf van goede kwaliteit, maar houd het simpel. Begin bijvoorbeeld met zwart-wit schetsen voordat je overstapt naar kleuren.

2. Experimenteer met stijlen

Probeer verschillende technieken en stijlen uit. Misschien houd je van abstracte kunst, of ontdek je dat realistisch tekenen meer jouw ding is. Het is belangrijk om te experimenteren en te ontdekken wat bij jou past.

Enkele leuke creatieve hobby's om te overwegen:

• Diamond painting

• Tekenen

• Schilderen

• Borduren

• Stempels maken

3. Volg tutorials

YouTube, Instagram en Pinterest staan vol met gratis tutorials en inspiratie. Zoek beginnerslessen die stap voor stap uitleggen hoe je bepaalde technieken kunt leren. Dit kan een geweldige manier zijn om vertrouwen op te bouwen in je vaardigheden.

4. Maak tijd vrij

Plan regelmatig tijd in om te oefenen. Zelfs 15 minuten per dag kan al verschil maken in hoe snel je vooruitgang boekt. Door kunst een vast onderdeel van je routine te maken, wordt het makkelijker om consistent te blijven werken aan je vaardigheden.

Creëer een fijne werkplek

Zorg voor een inspirerende werkplek waar je ongestoord kunt werken. Een opgeruimde tafel, goed licht en eventueel wat muziek kunnen wonderen doen voor je concentratie en creativiteit. Maak de ruimte comfortabel zodat het uitnodigt om aan de slag te gaan.

Photo by laura adai on Unsplash

Laat perfectionisme los

Een van de belangrijkste lessen bij elke creatieve hobby is: laat perfectionisme los! Het gaat niet alleen om het eindresultaat, maar vooral om het plezier dat je beleeft aan het proces. Fouten maken hoort erbij – zie ze als leermomenten en wees niet bang om iets nieuws uit te proberen.

Sluit je aan bij een community

Creativiteit wordt vaak gestimuleerd door anderen. Zoek naar lokale workshops of sluit je online aan bij communities voor kunstenaars. Samen leren en ideeën uitwisselen kan enorm motiverend zijn en helpt je om geïnspireerd te blijven.

Begin vandaag nog!

Het starten van een creatieve hobby hoeft niet ingewikkeld te zijn. Begin klein, experimenteer en laat jezelf verrassen door wat jij kunt maken! Wil jij meer tips ontvangen over creatieve technieken of inspiratiebronnen? Schrijf je dan in voor mijn nieuwsbrief en blijf op de hoogte van handige tutorials en materialen voor beginners.

Subscribe now

De juiste materialen

Als beginner heb je niet direct professioneel materiaal nodig. Start met:

• Een set potloden (HB, 2B, 4B en 6B)

• Een goed schetsboek met stevig papier

• Een puntenslijper en gum

• Een fineliner voor het afwerken van schetsen

Basistechnieken voor beginners

Het begint allemaal met observeren. Kijk goed naar vormen, schaduwen en verhoudingen in je omgeving. Begin met eenvoudige oefeningen zoals:

• Het tekenen van geometrische vormen (cirkels, vierkanten, driehoeken)

• Het maken van verschillende arceringen

• Het oefenen van lichte en donkere tinten

• Het schetsen van alledaagse voorwerpen

Ontwikkel een routine

Consistentie is belangrijker dan talent. Probeer elke dag minimaal 15 minuten te tekenen, zelfs als het alleen snelle schetsen zijn. Maak er een gewoonte van om je schetsboek overal mee naartoe te nemen.

Inspiratie vinden

Inspiratie is overal om je heen. Kijk naar:

• De natuur (bladeren, bloemen, bomen)

• Architectuur in je omgeving

• Voorwerpen in je huis

• Foto's die je aanspreken

Fouten maken mag

Onthoud dat elk kunstwerk begint met een schets. Wees niet bang om fouten te maken - dit is hoe je leert. Bewaar je eerste tekeningen om je vooruitgang te kunnen zien.

De volgende stap

Wanneer je de basistechnieken onder de knie hebt, kun je experimenteren met:

• Verschillende materialen zoals houtskool of aquarelverf

• Meer complexe onderwerpen zoals portretten

• Verschillende tekenstijlen en -technieken

Begin vandaag nog!

Wacht niet op het perfecte moment - begin gewoon. Pak een potlood en papier, en laat je creativiteit stromen. Het maakt niet uit of je eerste tekeningen niet perfect zijn; elke grote kunstenaar is ooit als beginner gestart.

Subscribe now

Wat is een Gem of een GPT?

Zie het als een persoonlijke assistent die je vooraf instructies geeft. In plaats van elke ochtend uit te leggen wie je bent en wat je wilt (de WHO, HOW en WHAT), onthoudt de AI dit voor je. Je geeft de assistent een naam, bijvoorbeeld 'Claudia’s Tekstbezorger' of 'Strategie Brainstormer', en plakt daar je beste prompt in. Zo heb ik bijvoorbeeld mijn eigen personal trainer die mijn workouts analyseert en advies geeft over herstel en nieuwe trainingen.

Waarom je dit wilt gebruiken

Het grote voordeel is snelheid en constantheid.

• Geen herhaling: Je hoeft niet telkens uit te leggen dat je op B2-niveau schrijft of dat je geen Engelse vaktermen wilt gebruiken.

• Direct resultaat: Je opent je eigen Gem of GPT, stelt je vraag, en de AI weet direct in welke rol hij moet kruipen.

• Structuur: Je kunt voor elk type taak een aparte assistent maken. Eén voor het analyseren van cijfers en één voor het schrijven van vrolijke LinkedIn-berichten.

Zo begin je vandaag nog

Het bouwen van zo'n hulpje is verrassend simpel. Je klikt in Gemini op 'Gems' of in ChatGPT op 'Explore GPTs' en kiest voor 'Create'. Daar plak je de instructies die je eerder hebt geperfectioneerd. Vanaf dat moment staat je digitale collega 24/7 voor je klaar, precies zoals jij dat wilt.

Maar er is wel een maar… Hoewel de basisfuncties van AI vaak gratis zijn, verschillen de regels per platform:

• ChatGPT: Om je eigen GPT's te bouwen en te delen met anderen, heb je een ChatGPT Plus-abonnement nodig (€23 per maand). Gratis gebruikers kunnen wel GPT’s van anderen gebruiken, maar ze niet zelf ontwerpen.

• Google Gemini: Sinds maart 2025 kun je ook met de gratis versie van Gemini je eigen Gems maken. Er gelden wel wat beperkingen: betaalde gebruikers (AI Pro) kunnen meer Gems maken en hebben toegang tot krachtigere modellen zoals Gemini 3 Pro.

Voor de gemiddelde gebruiker betekent dit dat je vandaag nog gratis kunt beginnen met het bouwen van je eigen AI-expert in Gemini.

1. Change your environment

Tip: Explore New Horizons

Sometimes, all it takes is a change of scenery. Step away from your usual workspace and venture into uncharted territory. Visit a park, a bustling café, or a quiet library. The fresh environment can stimulate your senses and awaken dormant creativity.

2. Set boundaries

Tip: Designate Creative Hours

Establish specific work hours for your creative endeavors. Consistency trains your brain to be creative during those designated times. When you’re not working, allow yourself to fully disconnect. Boundaries create a mental space for inspiration to flourish.

3. Steal like an artist

Tip: Learn from Others

Don’t hesitate to draw inspiration from fellow creatives. Study the work of artists you admire. Read books, watch films, explore different genres. Remix ideas and make them your own. Remember, originality often emerges from a blend of influences.

4. Mind Mapping

Tip: Visualize Connections

Create a mind map or brainstorming session. Start with a central idea and branch out with related concepts. This visual representation helps you see connections and generates new ideas. Mind maps are like treasure maps leading to creative gems.

5. Collaborate

Tip: Join Forces

Reach out to other creatives. Collaboration provides fresh perspectives and breaks down mental barriers. Whether it’s a joint project, a brainstorming session, or a friendly critique, shared creativity can spark new flames.

6. Practice creative rituals

Tip: Set the Stage

Develop rituals that signal your brain it’s time to create. Light a candle, play specific music, or do a short meditation. These rituals help you transition into a creative mindset. Like tuning an instrument before a concert, they prepare you for artistic expression.

7. Take breaks

Tip: Step Back to Leap Forward

Sometimes, stepping away from a project allows your subconscious mind to work on it in the background. Take short breaks. Go for a walk, do yoga, or engage in a different activity. Recharge and return with renewed vigor.

8. Explore other art forms

Tip: Cross-Pollinate Creativity

If you’re a writer, try painting. If you’re a musician, experiment with photography. Exploring different art forms ignites new ideas. The intersection of disciplines can lead to unexpected breakthroughs.

9. Embrace constraints

Tip: Turn Limitations into Opportunities

Limitations can lead to innovative solutions. Challenge yourself by setting constraints. Write a poem using only 10 words. Create a piece using only black and white. Constraints force you to think outside the box.

10. Practice self-compassion

Tip: Be Kind to Yourself

Creative blocks happen to everyone. Understand that it’s a natural part of the process. Avoid self-criticism. Instead, practice self-compassion. Trust that inspiration will return when you least expect it.

Conclusion

Remember, creative blocks are temporary storms. Keep experimenting, stay curious, and trust that the sun of inspiration will break through the clouds. Your creativity is a force waiting to be unleashed!

Remember, creativity is a journey, not a destination. Keep creating!

Jouw persoonlijke assistent doet de boodschappen

Nu kijken we nog met onze eigen ogen naar banners en aanbiedingen. Straks geef je een opdracht aan je persoonlijke AI-agent, zoals Gemini of ChatGPT. Stel je voor dat je zegt: "Ik zoek hardloopschoenen voor in het bos, maat 40, maximaal 150 euro en van een duurzaam merk."

​De AI-agent scant in enkele seconden het hele internet, vergelijkt voorraden en reviews, en geeft je de drie beste opties. Je bezoekt de webshop zelf helemaal niet meer. Voor bedrijven betekent dit een enorme omslag. Ze moeten niet meer de consument verleiden met mooie plaatjes, maar de AI overtuigen met perfecte technische data. We gaan van marketing voor mensen naar marketing voor algoritmes.

Een winkel die zich aan jou aanpast

Als je nog wel een scherm gebruikt, zal dat geen statische website meer zijn. AI zoals Gemini of ChatGPT kunnen dan direct een interface (de knoppen en plaatjes op je scherm) bouwen die precies past bij wat jij op dat moment doet.

Zoekt iemand snel nieuwe inkt voor de printer? Dan toont de site alleen een simpele lijst met voorraad en een grote bestelknop. Zoekt een kunstenaar inspiratie voor een nieuw schilderij? Dan verandert diezelfde site in een visueel paradijs vol video’s en sfeerbeelden. De vaste homepage verdwijnt; de winkel vormt zich als een vloeistof rondom jouw behoefte.

Bestellen voordat je weet dat het op is

De meest efficiënte winkelervaring is die waarbij je helemaal niet hoeft te bestellen. AI kan door jouw eerdere gedrag feilloos voorspellen wanneer je hondenvoer of wasmiddel op is. Producten worden dan al verzonden voordat je de lege verpakking weggooit. De webwinkel als plek waar je een transactie start, is in dat geval niet meer nodig.

Blijft er nog wel iets over?

Natuurlijk blijven we bepaalde dingen zelf doen. Winkelen is voor veel mensen ook ontspanning of een vorm van 'fun'. Bij producten waar gevoel en emotie een rol spelen, zoals mode of kunst, willen we nog steeds zelf snuffelen en ontdekken. Merken zullen er alles aan doen om die unieke beleving te behouden, zodat je toch hun platform blijft bezoeken voor de ervaring, terwijl de saaie dagelijkse aankopen volledig door AI worden overgenomen.

De tussenlaag van eindeloos zoeken en filteren verdwijnt. Wat overblijft is puur gemak of pure beleving.

Tips voor een toekomstbestendige strategie

Om niet achter te blijven, is het voor bedrijven tijd om de focus te verleggen. Denk aan deze vier punten:

• Data op één: Zorg dat je productinformatie (PIM) feitelijk en compleet is. AI-agents zoeken op harde kenmerken, niet op vage marketingtitels.

• Praat met je klant: Investeer in slimme chat-interfaces. De klant van de toekomst wil een adviesgesprek, geen digitale zoektocht.

• Versterk je merk: Maak je emotionele waarde onvervangbaar. Voor dagelijkse rompslomp gebruiken we AI, voor inspiratie en beleving zoeken we nog steeds een echt merk.

• Geef antwoorden: Optimaliseer je content voor vragen. Als een AI jouw uitleg gebruikt om een klant te helpen, ben jij de autoriteit.

De nieuwe koers

De vraag is niet óf de webshop verandert, maar hoe snel een bedrijf meebeweegt. Voor ondernemers betekent dit een verschuiving van 'etalages bouwen' naar 'informatie beheren'. De winnaars van morgen zijn de bedrijven die hun data vandaag op orde brengen. Als een AI-agent jouw product niet kan lezen, bestaat het simpelweg niet voor de moderne consument.

Bedrijven moeten ervoor zorgen dat hun techniek klaar is voor algoritmes, maar ondertussen hun creativiteit gebruiken voor die unieke merkbeleving die een machine niet kan kopiëren. Het automatiseren van de transactie geeft juist de ruimte om te focussen op waar je als bedrijf echt het verschil maakt: de verbinding met de klant.

Teksten korter en krachtiger maken

We schrijven vaak te lange zinnen. We vallen in herhaling of gebruiken te veel zijpaden. AI is erg goed in 'schrappen'. Het helpt je om sneller tot de kern te komen, waardoor je lezer de boodschap ook echt begrijpt.

Probeer deze prompt:

❝

Herschrijf de onderstaande tekst. Maak de zinnen korter en actiever, maar zorg dat de toon zakelijk blijft. [Plak hier je tekst]

De toon aanpassen aan je lezer

Soms schrijf je een bericht terwijl je nog een beetje gehaast of geïrriteerd bent. Dat is menselijk, maar niet altijd handig voor de relatie met je klant of collega. Een handige truc is om AI te vragen de toon te controleren. De AI herkent nuances in taalgebruik en stelt aanpassingen voor die beter aansluiten bij je doel.

Probeer deze prompt:

❝

Ik heb deze e-mail geschreven naar een ontevreden klant. Klinkt dit empathisch en oplossingsgericht? Pas de tekst aan waar nodig. [Plak hier je tekst]

Van een rommelig lijstje naar een strak plan

Heb je een brainstorm gehad en staat je notitieblok vol losse flodders? In plaats van zelf uren te puzzelen op de structuur, laat je de AI het zware werk doen. Binnen een paar seconden heb je een basisstructuur waar je direct mee aan de slag kunt.

Probeer deze prompt:

❝

Hieronder staan mijn aantekeningen van een vergadering. Maak hiervan een heldere samenvatting met bulletpoints en een lijstje met actiepunten. [Plak hier je tekst]

Wat heb je hier nu aan?

Het grootste voordeel is tijd en rust. Je hoeft niet meer te twijfelen of je tekst wel goed genoeg is. Door AI te gebruiken als filter, werk je sneller en is de kwaliteit van je communicatie hoger. Je besteedt minder tijd aan het 'gevecht met de woorden' en meer tijd aan de inhoud van je werk.